Blog

  • Ma décision est prise. «Je préfère mourir, m’envelopper dans mon drapeau que de servir l’étranger.» — Rosalvo Bobo.

    Ma décision est prise. «Je préfère mourir, m’envelopper dans mon drapeau que de servir l’étranger.» — Rosalvo Bobo.

    Il y a des phrases qui ne vieillissent pas, des phrases qui résonnent dans le sang comme un tambour de guerre. Celle-ci en fait partie. Elle n’est pas seulement un souvenir historique, c’est une cloche qui sonne aujourd’hui encore, pour rappeler à chacun de nous qu’un homme sans patrie n’est qu’une ombre.

    Depuis des années, je porte en moi cette phrase comme une blessure et comme une arme. Depuis des années, elle m’accompagne dans chaque pas sur cette terre étrangère. Elle s’invite à mes nuits, elle s’inscrit dans mes rêves, elle se réveille dans mes colères. Parce que je sais, au plus profond de moi, que vivre loin de sa terre, loin de son drapeau, c’est survivre, mais ce n’est pas vivre.

    On m’a vu sourire. On m’a vu m’adapter. On m’a vu me fondre dans une société qui n’était pas la mienne. Mais derrière mes sourires, il y avait une morsure. Derrière mes efforts, il y avait une contradiction. Derrière mon silence, il y avait un cri.

    Ce cri dit : Assez !

    Assez de marcher dans des rues où je ne suis qu’un étranger.
    Assez de respirer un air qui ne connaît pas mon nom.
    Assez de porter une vie qui ne reflète pas mon serment.

    On m’a répété: « Ici, tu es mieux. »

    On m’a conseillé : « Ne pense plus à là-bas, c’est perdu. »
    On m’a tenté avec des illusions de confort, de sécurité, de stabilité.
    Mais personne n’a pu me convaincre d’une chose: là-bas, c’est moi.
    Là-bas, ce n’est pas une statistique de pauvreté.
    Là-bas, ce n’est pas une cicatrice coloniale.
    Là-bas, c’est une terre qui m’a donné un nom, une langue, un sang.
    Là-bas, ce sont les tambours de Bois Caïman, le feu de Dessalines, la dignité de Catherine Flon, la parole de Rosalvo Bobo.

    Oui, ma décision est prise.
    Elle ne date pas d’hier, elle brûle en moi depuis longtemps. Mais désormais, elle ne restera plus à l’état d’intention. Elle deviendra acte. Je ne veux pas mourir en terre étrangère, je ne veux pas que mes os reposent loin du drapeau qui m’a vu naître. Si je dois mourir, que ce soit enveloppé dans le bicolore, que ce soit les yeux tournés vers la Citadelle, que ce soit les oreilles encore pleines des voix de mon peuple.

    Certains diront que c’est folie. Mais la véritable folie, n’est-ce pas de trahir sa propre patrie ? N’est-ce pas de se résigner à vivre comme une ombre dans des pays qui ne nous reconnaîtront jamais entièrement ? N’est-ce pas d’accepter d’être toléré au lieu d’être enraciné ?Je ne viens pas chercher la facilité. Je ne viens pas chercher le confort. Je viens chercher la vérité. Et ma vérité est là-bas. Je préfère souffrir dans la dignité que vivre dans le confort de la servitude. Je préfère me battre dans la lumière de mon drapeau que m’éteindre dans l’ombre de l’exil.

    Alors, que l’on m’entende bien, je ne fais pas de bruit, je ne brandis pas de pancartes, je ne crie pas ma décision aux foules. Mais chaque battement de mon cœur, chaque respiration de mes poumons, chaque pas que je ferai désormais portera le sceau de cette phrase immortelle :« Je préfère mourir, m’envelopper dans mon drapeau que de servir l’étranger. »

    Et cette fois, ce ne sont pas des mots jetés au vent. Ce sont des pas posés sur un chemin.
    Un chemin qui ne mène pas à l’ailleurs.
    Un chemin qui ramène vers l’essentiel.
    Un chemin qui a toujours été le mien: Hayti.

    Et cette fois, il ne s’agit plus de mots.

    Il s’agit d’un chemin qui m’appelle.
    D’un pays qui m’attend.
    D’une promesse qui doit être tenue.

  • Diskou 18 me 2024

    Diskou 18 me 2024

    Frèm, sèm, chè konpatriyòt mwen yo, Ayisyen, Ayisyèn, onè respè. Onè pou nou respè pou mwen, respè pou nou onè pou mwen.

    Onè e respè pou sila yo ki travèse deja

    Onè e respè pou tout zansèt nou yo kite bay nanm yo, kouraj yo, konesans yo, san yo, pou te kite pou nou eritaj sila a ki se Ayiti.

    Onè respè pou tout fòs kòsmòs yo ki toujou la pou pwoteje nou

    Onè pou tout fòs kreyatè yo, tout fondatè nachon yo

    Onè pou tout fanm ak gason vanyan ki fonde Ayiti

    M.A.L.E salye nou nan non yo tout

    M.A.L.E di onè respè pou tout Ayisyen, malgre jan sa ye ki kontinye travay san kanpe nan konstriksyon èt Ayisyen an pou rebati Ayiti.

    18 me se yon dat senbolik ki pata dwe fete nan kritik

    18 me se yon dat istorik ki pata dwe selebre nan fanatik

    18 me se yon dat kosmik ki pa dwe tounnen yon dat dyabolik ni katolik

    18 me se yon dat ki fèt ak potorik gason ki dwe rete yon dat nostalik

    18 me se pa yon dat ki dwe fete ak tout moun

    18 me se yon dat ki dwe fete ak fanm vanyan, gason vanyan, gason kanson, moun ki prè pou ekri bèl paj nan istwa peyil.

    Drapo nou vle di nou se yon pèp lib, endepandan, yon pèp ki gen granmounitel, yon antite moral, nou se yon nasyon, yon leta souveren. Kreyasyon drapo nou se te yon mesaj klè ke nou te voye bay sistèm peze sou se a, pou nou di yo nou granmoun tèt nou.

    La consécration du bicolore bleu et rouge portant l’inscription “liberté ou mourir” l’ors du congrès du 18 mai 1803 sur l’habitation de Mérotte à l’arcahaie annonce une nouvelle ère. L’indépendance des noirs dans le monde.Le drapeau de l’indépendance bleu et rouge, dispose horizontalement fut substitué par le drapeau impérial, noir et rouge conformément à la constitution du 20 mai 1805.

    A la bèl sa bèl se drapo enperyal nou an, kòm nou se lagalis , M.A.L.E kwè ke fòk nou tounnen nan esans nou, nan rasin nou ak tout sa papa nasyon an te kite pou nou espesyalman drapo nwa e wouj la, men pou sa rive fèt nou dwe respekte fòmalite legal yo.

    Konpatriyòt mwen yo, M.A.L.E kwè ke menm jan prezidan Sténio Vincent te yise drapo a nan dat kite 21 dawout 1934 pou te di se fini ak okipasyon Amerikèn nan, nou dwe yise yon lòt drapo yon drapo granmouten, yon drapo endepandans reyèl pou Ayiti, yon drapo kont òganizasyon entènnasyonal yo ki pran Ayiti pou yon mache, yon drapo kont ensekirite, yon drapo kont mizè, nou bezwen monte yon drapo ki kapab konstwi Ayisyen pou rebati Ayiti.

    Pou bati yon Ayiti solid, djanm ki kapab reponn ak bezwen popilasyon an, yon Ayiti poutout Ayisyen. Comme disait le Président Félix Houphouët-Boigny oui il faut faire l’homme, tout mettre en oeuvre pour le bonheur de l’homme qui est le moyen mais aussi la finalité du developpement, vous comprenez tous que la prospérité économique, n’est pas un but en soi et qu’elle est même fragile, si elle ne s’accompagne de progrès social et humain.

    Comment atteindre à ce progrès? Education et culture en sont les facteurs essentiels: «La formation demeure la priorité des priorités, tant nous considérons l’éducation et la culture comme l’un des meilleurs investissements, si nous voulons que notre pays atteigne rapidement son plein épanouissement.

    Conjuguons tous nos éfforts pour qu’en Hayti, partout sur la terre des hommes, se lèvent les moissons spirituelles et matérielles qui donneront à chacun, en abondance, les nourritures dont les cœurs et les corps sont affamés.La finalité de notre politique étant l’homme, le bonheur de l’homme Haytien, le citoyen Haytien doit être le premier moyen de cette politique. D’où la nécessité de faire l’homme, en le mettant en condition physique, culturelle et morale, le plaçant en mesure d’assumer pleinement ce qu’on attend de lui, pour lui-même et pour le pays.

    Frèm, sèm, chè konpatriyòt, peyi a ap viv yon sitiyasyon trajik, men pou nou kòm Ayisyen anyen pa enposib, paske nou se ras moun ki konn fè istwa tankou : tant Cecile Fatima, l’Agbaraya Tòya, grann Gitonn, Sanite Bélaire, Marie Jeanne Lamatinière, Catherine Flor, Suzanne Simonne, Dedée Bazile, madame Euphemie Dagui, Marie Claire Heureuse Félicité Bonheur Dessaline

    Nou se ras gason tankou anperè Jeaques 1er ( Jean jacques Dessalines) Toussaint Louverture, Boukman, Makandal, Jacques Stephen Alexis,Antenor Firmin, Boisrond Tonnerre, Dumarsais Estimé, Christophe. Wi nou kapab, se nou kite batay pou retire chèn esklavaj la nan kou nou, nan pye nou, fwa saa nou dwe travay pou retirel nan sèvo nou.

    M.A.L.E ap pwone yon revolisyon, men mwen vle di nou ki revolisyon nou pral fè.

    Revolisyon nap pwone a pa yon revolisyon pou kapitalis, se pa yon revolisyon pou sosyalis ni pou kominis, men an menm tan se pa yon revolisyon kont kapitalis, kont sosyalis ni kont kominis, men se yon revolisyon kont mizè, kont ensekirite, kont chomaj, kont alyenasyon, kont fanatiz, yon revolisyon pou Ayiti jwen granmounitel.

    Wi nou kapab, wi nou pral fèl, paske se nou ki te bati pandan 11 lane yonn nan mèvèy limanite sitadèl, san èd pèsòn ak kouraj nou, se nou kite konstwi palè san sousi , labadee se nou , basen ble se nou, fò jak se nou,Vètyè se nou fò ramye se nou, nou se yon gran pèp ak yon bèl istwa , nou se yon gran peyi, nou dwe gade devan epi kontinye ekri istwa Anpi nou an, nou dwe konstwi yon peyi ki fè fyète zansèt nou yo.

    Nous allons briser les chaines du néocolonialisme, les chaines de l’esclave qui nous enpêchent de trouver notre bonheur, notre dignité, Hayti ne doit pas sortir dans l’histoire, Hayti ne peut pas sortir dans l’histoire.

    Voulez vous savoir pourquoi nous menons ce combat ? nous menons ce combat parce que nous aimons ce pays, nous aimons la population Haytienne, nous aimons l’histoire de ce pays.

    Hayti n’a pas besoin d’un homme riche, parce que Hayti est dejà riche, oui M.A.L.E veut un Hayti aux Haytiens, mais un Haytien n’est pas seulement un homme né en Hayti, la qualité ne se résume pas à la possession d’un document officiel, mais c’est un homme né d’Hayti qui à l’esprit formé de son esprit.

    Un fruit ne tombe que quand il est mûr, mais devant louragant et la tempête de l’histoire mûr ou pas mûr il tombe quand même.

    Wi konpatriyòt mwen yo

    M.A.L.E di nou lite pou Ayiti

    M.A.L.E di nou batay poun sove bèl istwa nou an

    Nou dwe batay poun gen sekirite

    Nou dwe batay poun gen jistis

    Nou dwe batay poun gen edikasyon

    Nou dwe batay kont koripsyon

    Nou dwe batay kont tout moun ki dekonstwi peyi nou an

    Nou dwe batay poun konstwi Ayisyen pou rebati Ayiti

    Libète ou lanmò Ayiti pou Ayisyen

    Glwa pou anperè Jaques 1er

    Glwa pou papa nasyon an

    Viv Ayiti Lib

    Pierre-Erick BRUNY
    Avocat Pénaliste et chercheur en philosophie | Conférencier | Citoyen engagé pour une nouvelle Hayti.

  • Diskou premye janvye 2025

    Diskou premye janvye 2025

    Ayisyen, ayisyèn, frèm, sèm, konpatriyòt mwen yo, mwen salye nou nan yon lanmou patriyotik, yon lanmou fratènèl, yon lanmou granmounite n.

    Ayisyen, Ayisyèn peryòd nap viv yo grav, sitiyasyon peyi a ap degrade chak segond ki pase. Li lè poun deside sou avni nou, sou ki demen nap kite, ki istwa nou vle kite pou sila kap vini yo, ki grandè nap kite pou yo. Nou rive nan kafou desizyonèl la, nou rive lè poun di AYITI OU LANMÒ.

    Yon dat tankou jodi a zansèt nou yo te pran yon dezisyon, se pat yon bagay fasil, men yo te asime responsabilite yo kont sistèm kriminèl yo, pou te kite pou nou yon istwa, pou te kite pou nou grandè, fyète ak diyite.

    Jounen jodi a, nou tonbe nan mandyansite,nan chache manje pandan nap detwi eritaj zansèt nou yo.

    Desizyon pou goumen kont sistèm kriminèl enperyalis enpoze a pat janm fasil pou zansèt nou yo, men yo te fèl, pou mwen ak ou. Pou nou kite yon Ayiti ki gen diyite,fyète ak grandè pap fasil, men li pa enposib, paske zansèt yo te trase chemen nou dwe swiv la, nou pa gen lòt chwa ke pran responsabilite nou, poun di yo Hayti est de retour.

    Mes chères compatriotes,

    L’heure est grave, et notre devoir est de dire les choses telles qu’elles sont, y compris les vérités qui dérangent. Nous ne sommes pas ici pour nous complaire, nous n’avons pas peur, et nous n’avons aucune velléité. Nous ne pouvons nous permettre de rester passifs lorsqu’il est question du destin de notre pays.

    Pour transformer notre pays, nous devons mener une lutte contre l’impérialisme international, notamment l’impérialisme américain et occidental, qui nous maltraite, nous pille, nous assassine, et nous a spoliés. Cependant, avant de combattre l’impérialisme extérieur, nous devons d’abord affronter celui qui existe à l’intérieur de notre propre société. Cet impérialisme interne, porté par des soi-disant Haytiens, détruit l’agriculture, sabote la justice, démantèle les systèmes de santé et de diplomatie, au profit d’intérêts étrangers. Ces prétendus Haytiens privilégient les intérêts extérieurs au détriment de ceux de notre pays.

    C’est pourquoi je suis déterminé à éradiquer l’impérialisme intérieur avant même de penser à lutter contre celui venant de l’extérieur, car il est encore plus dangereux. Cette fois-ci, nous devons extirper l’impérialisme à sa racine pour qu’il ne puisse jamais revenir.

    Konpatriyòt mwen yo, nan dat sa a ki senbolize pou nou diyite, fyète, grandè, nou dwe asime nou pou di bagay yo klè, destriksyon Ayiti fèt ak konplisite anpil trèt ki di yo se Ayisyen, men anmenm tan tou, nou paka bliye la frans, etazini ak kanada nan travay pou elimine Ayiti nan kat jewografik la. Se sak fè nou bezwen fanm ak gason ki gen kouraj, pou pran desizyon drastik kont tout peyi ki itilize anbasadè yo pou enpoze nou politik yo vle a. Ak M.A.L.E se fini. L’interet de notre pays avant tout.

    Il nous faut rappeler à la France que nous n’avons jamais renoncé, et que nous ne renoncerons jamais à cette dette. La France doit nous restituer notre argent. Et pour cette rançon, nous devons être prêts à tout. Comme le disait l’empereur Jacques 1ᵉʳ :

    « Ce n’est pas assez d’avoir mis un frein aux factions toujours renaissantes qui se jouaient tour à tour du fantôme de liberté que la France exposait à vos yeux : il faut, par un dernier acte d’autorité nationale, assurer à jamais l’empire de la liberté dans le pays qui nous a vus naître ; il faut ravir au gouvernement inhumain, qui tient depuis longtemps nos esprits dans la torpeur la plus humiliante, tout espoir de nous reasservir. Il faut enfin vivre indépendants ou mourir. »

    Ainsi, nous disons à la France: rendez-nous notre argent.

    Nous n’oublierons jamais la cruauté et la barbarie du système criminel que la France a imposé à nos ancêtres durant la période esclavagiste. Nous savons qu’ils ne sont pas nos frères et qu’ils ne le deviendront jamais.

    Konpatriyòt mwen yo, se ak anpil tristès nap gade disparisyon kilti nou, tradisyon nou, mès nou yo, koutim nou yo, pouvwa familyal la fin disparèt. Nou dwe kanpe deriv enpozisyon modèl sosyete oksidan an etabli pou nou an, ki prèske fin dekoud sosyete nou an, non, non, nou di non ak deriv sayo, nou kwè nan prensip tradisyonèl gran paran nou yo, kòm fondman pou avansman Ayiti. Nou dwe pwoteje ti moun nou yo kont deriv yon ansanm de òganizasyon patwonize pa yon ansanm de anbasad pou enpoze nou yon lòt fòm sosyetal.

    Jenerasyon mwen fè pati de li a, dwe bay Ayiti granmounite l san limit, nou dwe bay Ayiti endepandans reyèl li, nou dwe koupe fache ak tout enjerans entènasyonal nan afè nou, nou dwe lib poun travay pou Ayiti ak kèlkeswa patenè a, depi yo respekte granmounite n ak diyite n.

    Mes chers compatriotes,

    Pour changer le destin de notre pays, je suis prêt à assumer cette responsabilité et à écrire une nouvelle page de notre histoire.

    • Je suis déterminé à récupérer notre histoire.
    • Je suis déterminé à construire une justice haytienne.
    • Je suis déterminé à reconquérir notre diplomatie.
    • Je suis déterminé à garantir la sécurité de tous les Haytiens.
    • Je suis déterminé à bâtir une agriculture capable de répondre aux besoins de la population haytienne.
    • Je suis déterminé à défendre notre dignité, nos valeurs, notre culture, nos traditions et nos mœurs.
    • Je suis déterminé à construire une éducation haïtienne, une éducation pour tous.
    • Je suis déterminé à redonner à Hayti sa fierté et sa grandeur.

    Je suis là aujourd’hui, et je serai là demain. Rien ne me fera reculer. Je m’engage pour Hayti.

    Mwen angajem poum kite yon Ayiti solid

    Mwen angajem poum kite yon Ayiti ki gen granmounite l

    Mwen angajem poum kite yon Ayiti ki gen endepandans reyèl li

    Mwen angajem pou yon Ayiti jis e ekitab

    Mwen angajem pou m kite yon Ayiti pou Ayisyen

    Mwen angajem poum kite yon Ayiti ki gen diyite

    Mwen angajem poum kite yon Ayiti ki gen grandè

    Mwen angajem poum kite yon Ayiti ak tout fyète zansèt nou yo

    E ou menm?

    Viv Ayiti lib

    Viv Ayiti pou Ayisyen

    Viv papa nasyon an Anperè Jacques 1er

    M.A.L.E swete nou yon bon lane 2025

    Ayiti ou lanmò

    Pierre-Erick BRUNY
    Avocat Pénaliste et chercheur en philosophie | Conférencier | Citoyen engagé pour une nouvelle Hayti.

  • Kiyès nou ye? Yon Pèp ki refize bese tèt. Rasin nou, Fòs Nou, Avni Nou

    Kiyès nou ye? Yon Pèp ki refize bese tèt. Rasin nou, Fòs Nou, Avni Nou

    Jodi a, pandan yon fòmasyon ak frè ak sè mwen yo, nou te pran tan poze tèt nou gwo kesyon ki tèlman enpòtan pou egzistans nou: Kiyès nou ye? Ki kote nou soti? Kisa solidarite ak konbit kapab pote pou konstwi yon sosyete ki jis? Kesyon sa yo pa senp, men yo ouvè pòt pou nou reflechi sou tèt nou, sou eritaj nou, ak sou avni nou.

    Yon Pèp San Rasin se Yon Pèp San Avni

    Se pa pou anyen yo di: “Yon pèp ki pa konnen kiyès li ye, se tankou yon pye bwa san rasin: fasil pou kase, fasil pou rache.” Nou pa ka pale sou avni san nou pa konnen kote nou sòti. Nou se pitit plizyè istwa ki melanje ansanm pou fòme pèp ayisyen an:

    • Pitit Lafrik, rache nan kontinan yo pou vin esklav nan zile Ayiti. Se nan doulè, nan chenn ak nan san ke yo te fòse zansèt nou yo viv.
    • Pitit Taino, premye pèp ki te abite sou tè sa a, ki disparèt anba kolonizasyon ak masak.
    • Pitit Revolisyon Ayisyen, premye revolisyon nan listwa mond lan ki te kraze esklavaj epi kreye premye Repiblik Nèg endepandan nan lane 1804.

    Revolisyon sa a te plis pase yon batay pou endepandans; li te yon kri pou diyite, pou libète, pou dwa moun. Nou te premye ki leve kont Lafrans, Espay, ak Angletè ansanm. Nou te bay lemonn yon leson limanite pap janm bliye: libète pa yon kado, se yon dwa natirèl.

    Fyète nan Pase nou, Men Wont nan Prezans nou

    Eritaj sa a ta dwe fè nou kanpe dwat, fyè de tèt nou. Men jodi a, reyalite a pi difisil. Apre 1804, gwo pwisans yo te mete tout fòs yo ansanm pou izole Ayiti. Yo te fè konplo, yo te itilize dèt, yo te ankouraje divizyon. Anndan peyi a, elit yo te pito pran pouvwa pou enterè pèsonèl olye pou yo bati yon vizyon kolektif. Rezilta a se sa n ap viv jodi a: yon pèp ki soufri, yon peyi yo rele “pi pòv nan emisfè oksidantal la”.

    Men an nou sonje: povrete pa sèlman kesyon lajan. Se tou yon kesyon lespri ak vizyon kolektif. Lè yon pèp pèdi konfyans nan tèt li, lè li sispann kwè nan kapasite li, se la vrè povrete a antre.

    Men gen yon lòt reyalite: nou se yon pèp rezistan. Chak fwa gen kriz, chak fwa gen trajedi, toujou gen moun k ap leve pou chache yon lòt chimen. Nou gaye nan tout mond lan, nou pote kilti nou, lang nou, kouraj nou. Men, pou chanjman fèt vre, nou bezwen rebat lespri nou. Nou dwe aprann wè tèt nou pa kòm yon pèp ki toujou anba, men kòm moun ki gen kapasite pou konstwi, pou kreye, pou dirije.

    Frankétienne te di yon pawòl ki frape anpil: “Ayisyen se yon pèp ki danse sou kadav li, men ki toujou chante lavi.” Pawòl sa a se yon glas: li montre kapasite nou pou reziste, men li raple nou tou danje pou n viv nan yon sik san fen soufrans san vrè solisyon.

    Sistèm nan Mete Nou Deyò, Men Nou Pa Pèdi Lakay Nou

    Anpil nan nou pa t prepare pou kite peyi a. Nou te anvi rete, travay, kontribye, grandi lakay nou. Men sistèm ekonomik ak politik la, ansanm ak vyolans ak ensekirite, fòse nou pran chemen lòt peyi. Se pa yon chwa, se yon kondisyon yo te kreye pou mete nou deyò.

    Men an nou sonje: se pa paske nou deyò, nou pa ka konstwi lakay nou. Se pa distans ki detèmine angajman, se mantal nou, vizyon nou, ak kapasite pou nou òganize. Diaspora a gen yon wòl enpòtan pou jwe nan rebati Ayiti. Lajan, konesans, eksperyans ak rezo yo dwe sèvi kòm zam pou devlopman, pa sèlman pou konsomasyon.

    Solidarite ak Konbit: Zouti Nou pou Libere Tèt Nou

    Nan tout listwa nou, youn nan pi gwo fòs pèp ayisyen an se konbit la. Lè tout moun pote men, travay vin pi lejè, tout moun benefisye. Konbit pa sèlman yon zouti agrikòl; se yon filozofi lavi. Se yon leson solidarite ki ka sèvi kòm fondasyon pou rebati peyi a.

    Pou nou rive konstwi yon sosyete ki jis, nou dwe:

    • Rekonstwi konfyans youn nan lòt. Nou dwe sispann kite lènmi yo sèvi ak divizyon (pa zòn, pa klas, pa politik) pou kraze nou.
    • Pran responsabilite pèsonèl nou. Chak moun dwe mande tèt li: Ki wòl mwen nan batay sa a? Pa gen chanjman san angajman chak moun.
    • Fè solidarite vin yon aksyon, pa sèlman pawòl. Sa vle di ede youn lòt, mete resous ansanm, bati estrikti pou avni.

    Yon Pèp ki Pa Janm Bese Tèt

    Malgre tout doulè, tout tray, tout trayizon, pèp ayisyen an toujou kanpe. Nou se pitit yon ras ki pa janm bese tèt. Nou se flanm libète nan lemonn. Men flanm sa a dwe limen ankò nan kè nou, nan konsyans nou, nan aksyon nou.Nou dwe aprann nan erè pase a pou nou pa repete yo. Nou dwe bati yon vizyon kolektif, mete diyite ak solidarite nan sant pwojè nasyonal nou la. Paske se sèlman ansanm, nan inyon ak nan respè youn pou lòt, n ap ka rebat Ayiti.

    Konklizyon: Nou Se Istwa, Nou Se Avni

    Kesyon “Kiyès nou ye?” se pa yon jwèt. Li se fondasyon tout chanjman. Nou se pitit yon pèp k ap batay depi plizyè syèk pou libète. Men jodi a, batay la chanje: se yon batay mantal , pou vizyon, pou grandè, diyite ak fyète.

    Ayiti se pa sèlman tè nou, se nanm nou. Kèlkeswa kote nou ye sou latè, Ayiti nan kè nou. Se pou sa, nou dwe repete chak jou: Nou pa pèdi. Nou ap leve. Nou ap rebati.

    Pierre-Erick BRUNY
    Avocat Pénaliste et chercheur en philosophie | Conférencier | Pdt MALE | Citoyen engagé pour une nouvelle Hayti.

    Photos: Artiste Nerisson

  • A Migração Haitiana para o Brasil: Um Processo de Exploração e Indiferença Governamental

    A Migração Haitiana para o Brasil: Um Processo de Exploração e Indiferença Governamental

    Nos últimos anos, a migração haitiana para o Brasil se intensificou, refletindo o aumento das dificuldades vividas por esse povo em seu país de origem. Após o terremoto devastador de 2010 e em meio à instabilidade política e econômica que assola o Haiti, milhares de haitianos buscam uma oportunidade de recomeçar, de encontrar um futuro mais promissor para si e suas famílias. Contudo, o caminho até o Brasil tem se mostrado mais um calvário do que uma possibilidade de renovação. O tratamento dispensado aos haitianos pela embaixada brasileira no Haiti, em particular, é um reflexo da negligência e da exploração de um sistema que se diz humanitário, mas que, na prática, falha miseravelmente em acolher esses imigrantes em situação de vulnerabilidade.

    A Falta de Transparência e o Enriquecimento Ilícito

    O que torna a situação ainda mais grave é a total falta de transparência em todo o processo. As taxas de solicitação de visto, os “coites” que são pagos diretamente aos funcionários da embaixada, levantam sérias suspeitas sobre a prática de enriquecimento ilícito. Não é possível que as autoridades brasileiras, responsáveis pela embaixada, aleguem desconhecimento sobre as práticas de corrupção que ocorrem dentro de suas próprias dependências. A própria embaixada brasileira no Haiti parece ter se tornado um espaço onde o sofrimento dos haitianos é monetizado, e onde os responsáveis por gerenciar o processo de imigração se beneficiam às custas da vulnerabilidade desses migrantes.

    A omissão do governo brasileiro em não tomar nenhuma atitude concreta para investigar essas práticas é ainda mais alarmante. Não podemos nos permitir ser coniventes com um sistema que, em vez de oferecer oportunidades de vida e acolhimento, se transforma em um espaço de enriquecimento ilícito à custa do sofrimento e da desesperança de um povo que só busca dignidade.

    O Programa Interministerial: Promessa Que Não Se Cumpre

    O governo brasileiro, ciente da pressão migratória vinda do Haiti, criou o programa interministerial, uma iniciativa que visa facilitar a vinda de familiares de haitianos que já se encontram no Brasil, permitindo a reunião com seus entes queridos que permanecem no Haiti. Contudo, o que deveria ser uma solução rápida e eficiente para reunir as famílias se tornou um processo demorado, burocrático e frustrante.

    Milhares de haitianos que estão no Brasil aguardam ansiosamente a possibilidade de trazer suas famílias, mas, até o momento, muitos ainda estão em espera, sem qualquer resposta concreta. Esses imigrantes, que já enfrentam uma vida difícil em um país estrangeiro, têm suas esperanças renovadas com a promessa do programa, mas se veem perdendo a paciência à medida que o tempo passa e nenhuma ação efetiva é tomada.

    O processo de solicitação e análise dos documentos no âmbito do programa interministerial é excessivamente burocrático. A documentação exigida é complexa e difícil de reunir, o que coloca mais uma barreira para aqueles que já enfrentam dificuldades em sua jornada migratória. Além disso, a demora na análise dos documentos e a falta de transparência nos procedimentos fazem com que muitos se sintam completamente desamparados. O que era para ser uma solução prática e ágil se transformou em um obstáculo ainda maior para os haitianos que desejam reunir suas famílias.

    O programa, que deveria ser uma ponte para a reunião das famílias e o fortalecimento dos laços familiares, não tem cumprido sua função de maneira eficaz. Em vez disso, se arrasta por meses, e muitas vezes até anos, sem que os imigrantes recebam qualquer resposta concreta. A promessa de um processo rápido e eficiente se tornou uma ilusão para muitos, que continuam à espera de uma solução que nunca chega. Os haitianos que estão no Brasil, longe de suas famílias, têm visto suas esperanças se esvaírem diante da ineficiência e da falta de ação por parte do governo brasileiro.

    O número limitado de pessoas atendidas e a total falta de comunicação com aqueles que estão aguardando para trazer seus entes queridos são reflexos de uma gestão falha e descompromissada. As promessas do governo brasileiro se mostram distantes da realidade vivida por esses imigrantes, que se sentem abandonados e negligenciados por um sistema que não oferece as condições mínimas de apoio. A burocracia excessiva e a demora na análise dos documentos tornam o processo ainda mais difícil e desanimador.

    Em vez de proporcionar uma oportunidade de reunir as famílias e oferecer um alívio emocional para aqueles que já enfrentam uma vida difícil, o programa interministerial parece estar se tornando mais um obstáculo. As famílias continuam em espera, enquanto o governo brasileiro parece indiferente à urgência da situação. É fundamental que o governo revise o funcionamento desse programa, elimine a burocracia desnecessária e acelere os processos para que os haitianos possam finalmente reunir suas famílias e viver com dignidade.

    O Visto Humanitário: Mais Obstáculos e Custos

    Em teoria, o visto humanitário seria uma alternativa para aqueles que enfrentam dificuldades extremas no Haiti, e o Brasil se comprometeria a acolher essas pessoas com o devido apoio. No entanto, o processo de obtenção desse visto está longe de ser uma solução prática. Para conseguir um visto humanitário, o migrante haitiano precisa primeiro procurar a Organização Internacional para Migrações (OIM), um órgão que atua como intermediário. Mas, ao buscar ajuda da OIM, o migrante é confrontado com mais obstáculos: a taxa para agendar uma entrevista de mais de 500 dólares, um valor que está além das possibilidades de muitos haitianos que já enfrentam dificuldades financeiras imensas.

    O que deveria ser uma via de acesso simplificada para a proteção de pessoas em situação de vulnerabilidade se transforma, mais uma vez, em um obstáculo financeiro intransponível. O processo do visto humanitário acaba se tornando mais uma ferramenta de exclusão, que serve para empurrar os migrantes para um sistema de exploração que vai além das fronteiras da embaixada. O Brasil, ao invés de se apresentar como um porto seguro para aqueles que fogem da miséria, se coloca como uma barreira que exige cada vez mais recursos e paciência para quem já não tem mais nada.

    A Questão das Passagens: A Exploração dos Imigrantes no Brasil

    Mesmo quando o visto é finalmente concedido, a situação não melhora significativamente para os haitianos. A obtenção de uma passagem para o Brasil se torna outro obstáculo difícil de ser superado. Ao invés de terem acesso às passagens comerciais tradicionais, muitos haitianos se veem forçados a utilizar voos fretados, com preços absurdos que tornam a viagem uma carga ainda mais pesada.

    O valor de uma passagem, que pode facilmente ultrapassar os doze (12) mil reais, é completamente inacessível para a maioria dos haitianos que buscam uma oportunidade de recomeço. Para aqueles que desejam trazer seus familiares, os custos se multiplicam. É impensável para um trabalhador haitiano, que muitas vezes mal consegue se manter no Brasil, arcar com tamanhos custos, que comprometem ainda mais a sua capacidade de sustentar a família e realizar seus projetos de vida.

    A Urgência de Uma Mudança: A Hora de Agir

    É urgente que o governo brasileiro tome medidas efetivas para corrigir essa situação. A embaixada brasileira no Haiti precisa ser reestruturada, com processos mais transparentes e acessíveis, e sem a exploração financeira dos migrantes. O sistema de solicitação de vistos precisa ser simplificado e ter custos mais razoáveis, com um foco real em facilitar o acesso ao Brasil para aqueles que buscam uma vida melhor, sem que isso se torne uma transação comercial.

    O programa interministerial deve ser revisto e, ao invés de se tornar um palco de promessas vazias, deve realmente funcionar para resolver as questões dos haitianos que já estão no Brasil há meses ou anos, sem nenhuma perspectiva concreta de regularização.

    Além disso, é fundamental que o governo brasileiro atue de forma enérgica contra as práticas de enriquecimento ilícito dentro de suas próprias instituições no Haiti. A corrupção e a exploração de um povo em situação de vulnerabilidade não podem ser toleradas. O Brasil, enquanto país que se preza por sua tradição de solidariedade, não pode continuar a se omitir diante de uma situação tão grave. A dignidade do migrante haitiano precisa ser respeitada, e o governo brasileiro deve ser o primeiro a garantir isso.

    A situação da imigração haitiana no Brasil não é apenas uma questão de política migratória, mas uma questão de humanidade. O Brasil precisa urgentemente corrigir os rumos dessa política, acolher os haitianos de forma justa e responsável, e garantir que o sofrimento e a exploração que eles enfrentam no processo de migração sejam finalmente erradicados.

  • Tantasyon sovè ki sòti lòt kote : Yon pyèj mantal ki la depi lontan !

    Tantasyon sovè ki sòti lòt kote : Yon pyèj mantal ki la depi lontan !

    Istwa pa konstwi sèlman ak selfi ni ak bel diskou. Li konstwi ak enstitisyon solid, konsyans sitwayen, edikasyon politik popilè, ak yon ekonomi fò.

    Depi epòk kolonyal la, Ayiti kenbe nan yon imajinè kote pouvwa, konesans, solisyon, fòs ta sipoze sòti lòt bò dlo. Kit se relijyon (misyonè), politik (pwotèktè etranje), ekonomi (envestisè), oswa menm batay sosyal (militan panafrikanis etranje), nou souvan enteryorize lide ke delivrans nou dwe soti nan peyi etranje.

    Dènye vizit Kemi Seba an Ayiti – yon figi medyatik nan mouvman panafrikanis radikal la – antre nan dinamik sa a. Prezans li pote anpil antouzyasm, admirasyon, espwa. Men li revele tou yon patoloji kolektif ki pi fon : enkapasite pou nou kwè ke se pa lòt moun k ap vinn sove nou, men se nou menm ki dwe sove tèt nou. Tendans sa a, Fanon rele li alyenasyon kiltirèl, sa vle di lè yon pèp ki sibi dominasyon sispann kwè li ka panse tèt li, gouvène tèt li, chanje tèt li.

    Kemi Seba se yon militan politik fransè-beninwa, li fè non li nan pozisyon li kont Lafrans ak mouvman panafrikanis la. Li denonse Fransafrik, li kritike neyokolonyalis, li kont monnen CFA a. Gen aspè ki lejitim nan konba li. Tout fwa, li chaje ak enterè pèsonèl, alyans estratejik, e pafwa li rapwoche ak rejim otoritè an Afrik.

    Li pa Ayisyen. Li pa janm viv reyalite sosyal, lengwistik, ak istorik pa nou. Li pa janm soufri grangou nan Site Solèy, ni li pa janm viv kè sote gang. Wi, li pale sou panafrikanis, se yon bon bagay. Men batay ayisyen an pa yon chapit segondè nan istwa Afrik. Se yon batay espesyal, ki sòti nan istwa revolisyonè, politik ak jewopolitik pa nou.

    Vizit tankou sa Kemi Seba fè yo se tankou espektak politik : yo bay enpresyon pèp la ap leve, ke gen yon priz konsyans, e se yon moman istorik. Souvan, lè yo ale yo kite dèyè vid, san estrikti, san òganizasyon, san plan reyalis. Ayiti deja pase misyonè, ONG, ajan Nasyon Zini, vedèt, chèf relijye, pansè etranje. Men ki rezilta yo? Istwa pa konstwi sèlman ak selfi ni ak bel diskou. Li konstwi ak enstitisyon solid, konsyans sitwayen, edikasyon politik popilè, ak yon ekonomi fò.

    Yon moun lib se yon moun ki pa ret tann anyen de pyès moun, se sa Jean-Paul Sartre te ekri. Se verite ayisyen jodi a. Pyès moun p ap vin fè sa nou menm nou refize fè pou tèt nou.

    Revolisyon 1804 la te yon zak delivrans pou tèt nou. Pa gen Afriken ki te vin limen dife a. Pa gen Ewopeyen ki te vin delivre nou. Se te yon pèp esklav, anmajorite analfabèt, ki kraze lame ki te pi fò nan epòk la. Yo pa t ret tann yon Kemi Seba. Yo te aji. Poukisa jodi a, jenès nou an ap chèche modèl lòt bò? Poukisa nou bezwen yon “gran frè Afriken” pou vin di nou kiyès nou ye? Nou dwe kraze lojik sa a.

    Kemi Seba sèvi ak yon retorik popilis ki fasil touche imajinè kolektif la : anti-enperyalis, rejè de Loksidan, apèl pou inite nèg. Men si diskou sa yo pa akonpaye ak rigè politik ak rasin lokal, se senp slogan y ap rete.

    Ayiti pa bezwen plis bèl diskou. Sa li bezwen se : refondasyon Leta a; refòm sistèm edikatif la; yon plan jistis sosyal; granmounite nou; fyète nou; diyite nou; aksè inivèsèl ak dlo, elektrisite, sante, travay, elt. ak yon mouvman politik ki pran rasin nan katye popilè yo ak nan provens yo.

    Pa gen etranje ki ka òganize sa pou nou. E Kemi Seba, malgre bèl pawòl li, li p ap viv nan katye pa nou, li p ap fè fil pou jwenn paspò, li p ap sibi imilyasyon n ap sibi yo.

    Thomas Sankara, gran figi panafrikanis revolisyonè, te di : « Sa ki ba w manje a ap kontwole w ». An nou mete sa sou yon lòt fòm : sa ki panse pou ou, ap dirije w. Sa ki mobilize w san li pa konnen w, ap itilize ou.

    Granmounite se pa yon drapo ni yon diskou. Se endepandans nan panse, nan estrateji, nan vizyon. Vre souverènte ayisyen an kòmanse lè chak sitwayen ayisyen vin aktè politik, pwodiktè solisyon, pou bati lavni li.

    Sa Ayiti bezwen, se pa yon lòt figi spektakilè ki sòti aletranje. Se plizyè dizèn, plizyè santèn, plizyè milye jèn lidè ayisyen, ki gen rasin lakay, ki gen konesans, ki angaje, ki gen fòmasyon politik, ki kapab kenbe tèt kont kòripsyon, laperèz ak dekourajman.

    Se nou menm ki dwe : rebati memwa kolektif ayisyen an; reenvante rèv nasyonal la; mete ansanm peyizan, pwofesè, enfimyè, atis, avoka, migran, elt.

    Ayiti pa bezwen yon lòt gid. Vizit Kemi Seba a dwe sèvi nou kòm leson, pa kòm modèl. Yon leson vijilans, fas ak bèl pawòl ki vid. Yon leson klète, fas ak tantasyon pou nou kouri kite responsablite istorik nou. E pi enpòtan toujou, yon leson reangajman nan pwojè nasyonal pa nou. Moun ki kwè chanjman ap sòti lòt bò, se moun k ap kontinye soumèt tèt yo.

    Pa janm bliye sa, pa janm mande sa peyi w ka fè pou ou, mande pito sa w ka fè pou peyi w, jan John F. Kennedy, prezidan Etazini an te di l.

    Pierre-Erick BRUNY
    Avocat Pénaliste et chercheur en philosophie | Conférencier | Pdt MALE | Citoyen engagé pour une nouvelle Hayti.

  • La Journée internationale de la diaspora haytienne du Canada (JIDHC) : reconnaissance ou trahison de la mémoire collective ?

    La Journée internationale de la diaspora haytienne du Canada (JIDHC) : reconnaissance ou trahison de la mémoire collective ?

    Qui accepterait d’aller dans un restaurant où l’on jette volontairement des cheveux morts dans sa soupe ?

    Personne. Pourtant, c’est exactement ce que représente la programmation de la JIDHC : une imposture servie avec mépris. Certains noms qui y figurent sont une insulte à l’intelligence collective de la diaspora. Il semblerait que la communauté haytienne ait un problème avec la personne de Marthelly, mais pas avec la corruption elle-même. L’inacceptable est devenu la norme, et on se donne même le luxe de choisir arbitrairement qui est infréquentable et qui peut continuer à salir tout ce qu’il touche.

    Imaginez un instant la réaction des Canadiens s’ils apprenaient que leur premier ministre négocie ouvertement avec des gangs armés. Quelle serait l’indignation des Québécois s’ils entendaient leur chef de gouvernement qualifier des terroristes de « ses enfants » et exprimer son envie de jouer au basket avec eux ? Comment réagiraient les Montréalais si leur mairesse affichait une complaisance éhontée envers des criminels qui brûlent des quartiers entiers, violent, massacrent et décapitent sans la moindre hésitation.

    Ce n’est pas une fiction.

    C’est Hayti. Et Jean David Prophète, l’organisateur de la JIDHC, a jugé bon d’inviter un homme comme Jouthe Joseph, qui, lorsqu’il était premier ministre, a légitimé tout cela. Il sait parfaitement que l’incompétence et la lâcheté de ces invités ont enfoncé Hayti dans l’abîme de la violence. Il sait mieux que quiconque que leur présence à cet événement est un crachat au visage de ceux qui ont été contraints de fuir.

    Quelle nation tolérerait que son ancien premier ministre accuse un ministre en poste d’avoir volé l’argent des passeports sans qu’aucune conséquence ne suive ? La diaspora haytienne, elle, accepte l’inacceptable. Pire encore, elle donne une tribune à ces fossoyeurs de la nation. Quel est le but de la présence de Dre. Maryse Narcisse, Jouthe Joseph et Bocchit Edmond à cet événement ? Veulent-ils expliquer comment reproduire la destruction là où ils passent ? Viennent-ils enseigner l’art de transformer un pays en enfer ? Ces individus n’ont rien à apporter. Hayti est leur reflet : une terre mutilée par 40 ans d’incompétence et de trahisons.

    Ressaisissez-vous !

    L’inclusion ne doit jamais être un prétexte pour blanchir des criminels politiques. Ces ratés ont consolidé la violence et participé à la destruction d’Hayti. Ils ne peuvent aujourd’hui se poser en guides moraux.

    La diaspora doit faire preuve d’exigence. Il est hors de question d’écouter ces charognards nous parler de renouveau. Leur présence est une insulte à la mémoire de ceux qui ont souffert et continuent de souffrir sous le poids de leur trahison.

    Pierre-Erick BRUNY
    Avocat Pénaliste et chercheur en philosophie | Conférencier | Pdt MALE | Citoyen engagé pour une nouvelle Hayti.

  • Pierre-Erick Bruny explica a crise no Haiti e como enfrentá-la

    Pierre-Erick Bruny explica a crise no Haiti e como enfrentá-la

    « Construir o haitiano para a reconstrução do Haiti », diz o líder do MALE, o Movimento de Haitianos Livres e Independentes

    Em abril deste ano, o primeiro-ministro haitiano, Ariel Henry, foi impedido de retornar ao país por uma organização conhecida como “Família G9”, federação que reúne uma dúzia de “gangues”, membros da sociedade civil haitiana armados que se rebelaram contra o governo. Henry estava nos Estados Unidos e, em sua viagem ao exterior, chegou a negociar a vinda de milhares de policiais quenianos – conhecidos por sua brutalidade – para que viessem ao Haiti conter o avanço do G9, que efetivamente governa as comunidades pobres haitianas.

    O novo conselho presidencial de transição improvisado para governar no lugar de Henry também carece de legitimidade popular. O Haiti atravessa uma dura crise política desde julho de 2021, quando o presidente Jovenel Moïse, que se valia de todo tipo de expediente para evitar novas eleições, foi assassinado, criando um vácuo de poder preenchido por políticos de seu governo umbilicalmente ligado ao imperialismo norte-americano que, se um dia apoiou-se nas gangues que hoje compõem o G9, hoje as ataca recorrentemente através de seus porta-vozes na imprensa.

    Para entender as raízes dos problemas que impedem o desenvolvimento do Haiti – e condenam a população do país à miséria extrema – conversamos com Pierre-Erick Bruny, haitiano e advogado radicado no Brasil, em Toledo, no oeste paranaense. Bruny é fundador e líder do movimento MALE (Mouvman Aysyen Lib e Endepandan, ou Movimento dos Haitianos Livres e Independentes), que atua com a diáspora haitiana ao redor do mundo e no Haiti, com apoio à população e iniciativas para sua formação política. O conteúdo completo da entrevista de cerca de uma hora será publicado íntegra neste Diário ainda esta semana.

    Bruny chegou ao Brasil há nove anos e estabeleceu-se em Minas, onde não conseguiu concretizar sua ambição de estudar para retornar ao Haiti e ajudar seu país. O plano só foi colocado em marcha quando conseguiu mudar-se para Maringá, no Paraná, onde cursou a Faculdade de Direito.

    Sua iniciativa para organizar o povo haitiano em defesa de sua soberania, pelo desenvolvimento do país e contra o imperialismo, começa em 2017, mas é em 2 de junho de 2023 que isso se transforma no MALE, que tem representantes no Chile, República Dominicana, Estados Unidos, Canadá e, naturalmente, no próprio Haiti. O lema de sua organização é “construir o haitiano para a reconstrução do Haiti”.

    Colocamos a Bruny o desafio de explicar brevemente a crise haitiana.

    Para entendemos a atual situação do Haiti, isso nos leva ao contexto histórico. Temos que lembrar que a independência do Haiti foi uma luta, o Haiti foi o primeiro país negro a conseguir a independência de forma mundial e foi a segundo país na América depois dos Estados Unidos.”

    A Revolução Haitiana, porém, foi traída e os sucessores de Jean Jacques Dessalines no poder organizaram uma compensação aos franceses pela independência em 1825, que levou 122 anos para ser paga. Além disso, Bruny relata como os haitianos sofreram com uma ocupação militar na qual “os norte-americanos ficaram no Haiti durante um período de 19 anos desde 1915 até 1935”. O país foi então esmagado pela ditadura de “Papa Doc” e seu filho “Baby Doc” porque os Estados Unidos “tinham medo de ter alguém no poder com o mesmo cunho que Fidel Castro” no Haiti.

    Segundo Bruny, após o fim da ditadura, a pressão imperialista no país teria viabilizado o estabelecimento das gangues que dariam origem ao G9. Para ele, esses grupos “não são moralmente aceitáveis perante a sociedade haitiana” e apesar de seu enfrentamento momentâneo contra os títeres imperialistas no país, não têm futuro político. Com a estabilização de um governo pró-imperialista no país, possivelmente viabilizada por uma intervenção militar, as gangues “serão eliminadas um a um como historicamente acontece no Haiti”, disse Bruny.

    Dentro desse movimento nós entendemos e nós compreendemos e sempre foi assim… as gangues do Haiti. São financiados pelo mesmo sistema: é um jogo de poder. Quem entrega as armas e munições para eles são os mesmos norte-americanos [que apoiam o governo]”.

    Bruny acrescenta que Jimmy “Barbecue” Chérizier, líder do G9, já atuou a serviço do governo ex-presidente Moïse na repressão de setores rebelados da população, ainda que hoje tenha um discurso diametralmente oposto em relação ao governo haitiano.

    Sobre as intervenções, inclusive a organizada pela ONU na qual o Exército Brasileiro teve participação vergonhosa, Bruny relata que sempre “deixaram o país numa condição miserável muito pior” do que antes que entrassem no país.

    Sobre o programa do MALE para o Haiti, Bruny destacou:Nós temos que construir haitianos capazes realmente de colocar o bem comum antes de tudo. Capazes de realmente construir um país que tenha uma soberania. Nós temos que construir, o MALE tem essa proposta, de construir o haitiano para que esses haitianos possam construir um sistema educacional forte, uma economia forte, uma agricultura forte, capaz de responder às necessidades haitianas. Porque se nós continuamos fazendo política dessa mesma forma, sem essa construção, sempre nós vamos ter pessoas que vão vender o Haiti… por um visto, por um carro, por uma casa.”

    Para o líder haitiano também é fundamental a questão da agricultura, para que o Haiti tenha soberania, seja autossuficiente nessa necessidade básica, a alimentação, e possa enfrentar a pressão imperialista.

    “Estamos trabalhando em muitos países porque entendemos que os haitianos em qualquer país que estejam tem uma parte da contribuição da reconstrução do Haiti. E, ao mesmo tempo, nós temos equipe lá no Haiti estão indo e encontrando as pessoas para fazer formação”, continua.

    Finalmente, quando questionado se a luta do povo palestino era uma inspiração para seu movimento, Bruny respondeu que almeja para o povo haitiano a mesma determinação.

    “Nós realmente enxergamos na resistência palestina como algo surpreendente que nos faz lembrar de quando nossos parentes eram escravos. Quando eles realmente lutaram contra o exército inglês, contra os espanhóis, contra a França. Era a resistência por uma causa, pela liberdade. Mas não era somente uma liberdade para os haitianos, é uma liberdade universal, é uma liberdade de todos os povos do mundo”

    Pierre-Erick BRUNY
    Avocat Pénaliste et chercheur en philosophie | Conférencier | Pdt MALE | Citoyen engagé pour une nouvelle Hayti.

  • Entrevista com Pierre-Erick Bruny sobre crise no Haiti

    Entrevista com Pierre-Erick Bruny sobre crise no Haiti

    Nessa primeira parte da entrevista, o líder do Malê conta ao Diário Causa Operária o que o trouxe ao Brasil e quais são as origens históricas da atual crise no Haiti

    o dia 12 de maio entrevistamos Pierre-Erick Bruny, um dos fundadores do Movimento de Haitianos Livres e Independentes (M.AL.E) e publicamos uma breve resenha dessa conversa muito interessante. Neste final de semana publicamos em duas partes o conteúdo completo da entrevista, mais relevante do que nunca dada a chegada de tropas quenianas ao Haiti.

    Pierre, o que te trouxe ao Brasil e há quanto tempo você está por aqui? Eu estou aqui no Brasil há nove anos. Eu cheguei aqui no final de 2015. Inicialmente fui para Minas [Gerais]. Quando eu iniciei lá em Minas não deu certo porque vim para estudar com o objetivo de realmente voltar e ajudar meu país. Depois, mudei para o Paraná, para uma cidade chamada sarandi e depois para Maringá e lá realmente eu consegui ingressar na faculdade e lá eu faz ida de volta entre o Brasil e até hoje.

    E você organiza um movimento de haitianos expatriados, o Malê. Você poderia falar mais sobre ele? Eu criei, em 2017 em conjunto com o padre Décio, que é um padre eu diria que tem uma visão na linha que nós acreditamos e nos ajudou a criar essa fundação onde nós começamos a ajudar numa comunidade no Haiti dentro do departamento do Oeste e com a chegada da pandemia eu enxerguei que a fundação seria muito escrito para fazer aquilo que nós queremos fazer para o Haiti. Então eu decidi em 2023, em 2 de junho, – eu lembro a data porque daqui um tempinho vai ser aniversário do Malê de um ano – nós criamos o Malê.

    Malê, Movimento dos Haitianos Livres e Independentes, conta comigo aqui no Brasil encontrando os haitianos para que nós possamos nos organizar para ajudar na reconstrução do Haiti. O Malê tem jovem de todo o mundo haitiano, eu diria tem jovem representante no Chile; tem representante na República Dominicana; tem um vice coordenador de movimento que está nos Estados Unidos; tem nossa responsabilidade estratégica internacional política internacional também que está no Quebec; e nós temos a grande parte do da equipe lá no Haiti trabalhando encontrando as pessoas para fazer formação e realmente demonstrando para o povo haitiano que somos capazes realmente de reverter essa situação. Então o Malê é isso.

    Temos uma uma frase que eu que é fundamental para nós essa frase é: “construir o haitiano para a reconstrução do Haiti”. Nós entendemos que nós temos uma obrigação, especialmente a minha geração, de que não podemos deixar esse Haiti para uma outra geração. Eu diria que o Malê está trabalhando para a construção de seres haitianos no sentido cultural, no sentido político, no sentido sociológico para que realmente os haitianos tenham a capacidade de enfrentar o sistema imperialista que coloca o Haiti numa profundeza de tristeza e de miséria onde o povo haitiano não consegue realmente viver.

    Haiti aparece frequentemente na empresa internacional, infelizmente, retratando a severa crise política econômica que o país atravessa. Como você descreveria essa situação atual para o público brasileiro? Para entendermos a atual situação do Haiti, isso nos leva ao contexto histórico. Temos que lembrar que a independência do Haiti foi uma luta. O Haiti foi o primeiro um país de negros a conseguir a independência de forma mundial e foi segundo país na América depois dos Estados Unidos em 1776 a conseguir essa independência, apesar de que nós ajudamos os Estados Unidos também a conseguir a independência deles como escravos, naquela época. Mas quando nós derrotamos três forças imperiais, que eu diria porque fomos colonizados pela Inglaterra, pela Espanha, e depois a França, conseguimos derrotar os três potências mundiais naquela época, especialmente o exército napoleônico, que foi o maior naquela época e conseguimos a independência.

    Nosso pai que é o imperador Jean-Jacques Dessalines, que é Jacques I, quando conseguiu uma independência, criou, eu diria, um projeto econômico onde que ele colocava o ser humano no centro do desenvolvimento. E a visão que ele tinha do mundo não seria uma independência somente para o Haiti, era uma independência de qualquer país que tiveram escravos naquela época, que teriam que ser libertados. Por isso que a gente até ajudou Venezuela, Equador, nós ajudamos a Grécia também, enviamos alimentação para gregos, para que eles pudessem realmente naquela época se organizar. Com isso, a França e as grandes potências mundiais não queriam reconhecer a independência do Haiti. Depois, no dia 17 de outubro de 1806, ele foi morto, foi assassinado e foi colocado no poder o Pétion, que tinha um vínculo com a França e que pegou esse projeto que o pai da nação tinha para construir uma nação sólida… porque nesse projeto ele entendeu que não teria realmente a independência, a soberania, se realmente a gente não conseguia construir uma economia muito forte, se os seres haitianos não conseguem sobreviver no Haiti.

    Depois do assassino dele, nos anos de 1825, a França requer para que Haiti pagasse pela independência e com esse acordo a gente paga até 1990, por aí. Ou seja, a economia do Haiti foi realmente roubada, foi tudo destruído pela uma dívida que eles fizeram que a gente pagar para a gente ter a independência reconhecida. E pior ainda, nos anos de 1914 e 1915 nós sofremos uma ocupação uma ocupação militar dos americanos que ficaram no Haiti durante um período de dezenove anos 1915 até 1935-36. Ou seja foi um país destruído pelo sistema capitalista, especialmente americano. Isso colocar o Haiti nessa situação.

    Depois tivemos o presidente que conseguiria reorganizar o país para realmente recomeçar a caminhada só que eles colocaram um ditador como o Papa Doc que realmente estava no poder só para fazer a vontade dos americanos. Porque naquela época, quando o Papa Doc usou realmente a situação política, visto que a Cuba aliada do União Soviética naquela época e os americanos tinham medo de ter alguém no Haiti no poder que tivesse o mesmo cunho de Fidel Castro. Então eles colocaram lá o Papa Doc, que fez a vontade deles, realmente destruiu o Haiti. Com a derrota do sistema ditatorial, conseguimos colocar o presidente de forma democrática, mas não é a democracia porque nós sabemos muito muito bem que essa democracia que eles impõe não é uma democracia popular, do povo, o povo realmente não é soberano dentro dessa democracia. Com esse presidente, começou a encaminhar o país, que é o Jean Bertrand Aristide, e ele sofreu golpe militar porque ele tinha um discurso, eu diria, do povo, ele queria melhorar a condição da população. Ele sofreu um golpe militar e depois ele votou, foi candidato a conseguir ser presidente de novo. Sofreu um segundo golpe militar e depois os Estados Unidos realmente manteve o país uma situação com uma intervenção militar, mas essa intervenção militar nunca realmente trouxe algo para o Haiti. Colocaram então no poder Joseph Michel Martelly, que foi, eu diria, para manter o sistema americano-canadense-francês dentro do país. Ele realmente conseguiu organizar em cada lugar, região, gangues, porque ele não tinha uma legitimidade popular. Como não havia uma legitimidade popular eles fizeram com as armas, eles armaram a população, criaram gangues para oprimir o povo que queria se manifestar e é nesse sentido que hoje em dia as gangues tomam conta do poder, tomam conta do país e colocam o Haiti numa situação bem precária. Realmente, para resumir a situação do Haiti, é uma situação historicamente muito longa, mas, eu diria que foi um plano construído para realmente colocar o Haiti nessa situação. Ou seja, para resumir tudo isso, estamos ainda pagando o preço da nossa independência.

    Desde o assassinato do presidente Jovenal Moïsse, o Haiti não tem um presidente. Até abril deste ano, Ariel Henry governava o país como primeiro-ministro mas foi impedido de voltar ao país por um movimento conhecido como “família G9”, liderado por Jimmy Chérizier, mais conhecido por seu apelido “Barbecue”. Você pode nos explicar o que Henry fazia fora do Haiti e qual é o caráter do movimento liderado o Barbecue? É o seguinte, o Ariel foi colocado no poder depois do assassinato do presidente Jovenal Moïsse e realmente ele também era dp mesmo esquema e não tinha também uma legitimidade popular porque maioria da população já estava se manifestando contra o governo dele. Ele não queria deixar o poder, ele queria manter um sistema favorável a ele.
    O assassinato dele foi o embaixador dos Estados Unidos que, com um tuíte, colocou Ariel Henry no pode e desde então ninguém não conseguia tirar ele do poder. Ele tinha como aliados os Estados Unidos, Canadá, França e os países europeus que na maioria apoiavam ele. Chegou um momento que ele não conseguia fazer a eleição porque para o sistema imperialista… é importante eles se colocam atrás de um, eu diria, não é eleição como nós sabemos que deveria acontecer, mas num determinado momento ele tem que organizar uma para renovar o sistema. Com as gangues que tomaram conta do país de forma geral, Ariel Henry não consegui fazer nada. Então ele estava viajando para os Estados Unidos e lá impedem ele de voltar para o Haiti. Nenhum país queria receber ele então ele teria que renunciar ao poder. O que ele fez, e o CARICOM (Mercado Comum e Comunidade do Caribe), usado pelo pelos potências internacionais, foi colocar um conselho presidencial de nove membros pra liderar o país.

    Barbecue foi um policial que estava dentro do sistema da segurança do país e que durante o governo do presidente Jovenal Moïsse conseguiu realmente fazer um massacre, da população, das crianças, que foi uma coisa horrível naquela época, em 2018. Tinha um bairro que chama lá e a gente chama de Duas Mãos onde realmente massacraram a população, oprimiram a população. Essas mesmas gangues são usados pelo poder porque esses bairros são bairros que, quando tem grande movimentos de manifestação, são bairros que conseguem mobilizar milhões de pessoas para realmente manifestar contra o governo. O que o governo fez através de Barbecue e de outras gangues que tem pelo país foi conseguir, através das gangues, manter esse fogo dentro do bairro, para não conseguir manifestar, para não sair desses bairros para manifestar. Então são pessoas que faziam parte do sistema.

    Agora chegaram ao ponto é me parece que vai ter uma intervenção, o Barbecue conseguiu… Na verdade, não foi o Barbecue. Antigamente era a embaixada dos Estados Unidos que conseguia organizar as gangues dentro do Haiti. “Você é a gangue de tal bairro e você é a gangue de tal bairro, então vamos fazer uma organização para organizar vocês aqui para que vocês tomem decisões”.Não deu certo e cada gangue retornou ao seu bairro até porque eles não têm, esses gangues não têm uma formação, não têm um conhecimento, não têm uma causa realmente. Eles vão fazer o quê? Porque se você tem uma causa do povo, você não pode manter o povo oprimido, matando as pessoas que estão precisando você. A partir de um momento você sabe onde que está o sistema, você sabe quem controla o sistema e o sistema continua funcionando, a economia do sistema continua funcionando, nenhuma dessas pessoas nunca realmente sofreu atentado só a maioria da população que está sofrendo. E com isso eles conseguiram se organizar.

    Tinha o Guy Philippe que estava preso no Estados Unidos. Ele foi usado em 2003 para fazer manifestação, para uma rebelião contra o presidente democraticamente eleito naquela época que estava defendendo, que tinha uma pauta do povo, mesmo que fosse difícil politicamente, mas ele tinha uma pauta do povo e naquela época a população haitiana estava melhor. Ele participou disso, foi usado e virou sistema americano. Ele foi preso, foi acusado de ter usado droga, essas coisas, ele foi preso pelos Estados Unidos. Ele deveria ficar no Estados Unidos preso durante um período de nove anos e parece que fizeram um acordo que ele ficou em 5-6 anos. Ele foi colocado em liberdade e quando ele chegou no Haiti encontrou o povo desesperado atrás de um líder capaz realmente de ajudar a população a sair dessa situação. Então ele fez uma aliança com essas gangues para realmente conseguir chegar ao poder. Porém, como é o mesmo jogo, é o mesmo esquema do sistema, não deu o resultado. Agora eu diria que esse movimento nunca foi realmente diante da sociedade haitiana, nunca foi um movimento moralmente aceitável porque nós entendemos que são pessoas que mantem o povo numa forma de escravidão. Eles colocam o povo fora de casa, colocam fogo nas casas, queimando as pessoas, as crianças. Então realmente a maioria, a maior parte da população não enxerga nesses desenvolvimentos o movimento que poderia realmente salvar o Haiti.

    E agora é pior visto que o CARICOM, o sistema imperialista, consegue colocar essas pessoas no poder a instalação já foi feita e agora eles estão planejando para ver uma intervenção militar e praticamente, daqui a pouco, eles vão tentar organizar uma eleição para renovar o sistema lá no Haiti. As gangues, como historicamente foi no Haiti, vão ser eliminadas, uma a uma.

    Pierre-Erick BRUNY
    Avocat Pénaliste et chercheur en philosophie | Conférencier | Pdt MALE | Citoyen engagé pour une nouvelle Hayti.

  • Quand on s’habille en tenue de guerre de la patrie, la vie n’a pas de plus grande importance

    Quand on s’habille en tenue de guerre de la patrie, la vie n’a pas de plus grande importance

    Quand on s’habille en tenue de guerre de la patrie, on ne se regarde plus dans un miroir pour juger sa beauté. On ne se demande plus si demain sera doux ou amer. La seule question qui brûle nos lèvres, la seule obsession qui tient nos veines ouvertes, c’est: Hayti vivra-t-elle encore si je recule ?
    Et dès que cette question s’imprime dans l’âme, la vie elle-même devient secondaire. Elle cesse d’être un droit sacré et se transforme en une arme qu’on peut sacrifier pour un but plus grand.Quand on est vêtu de l’Histoire, on porte sur ses épaules des siècles de sang, de trahisons, de gloire et de défaites. On marche avec Dessalines dans les bois de Vertières, on entend encore les tambours de la liberté, et on sent les yeux des ancêtres fixés sur nous. Dans ce costume-là, la mort perd toute importance. Car mourir dans l’ombre, esclave ou soumis, c’est disparaître deux fois ; mourir debout, pour la patrie, c’est vivre éternellement.

    La mission au-dessus de l’homme

    Quand on a une mission pour la patrie, la peur doit changer de camp.Ce n’est pas à nous de trembler. Ce sont les ennemis de la nation, ceux qui profitent de sa faiblesse, qui doivent sentir la terre se dérober sous leurs pieds. La peur n’est pas un fantôme qui nous suit — c’est une arme que nous retournons contre ceux qui vendent Hayti au plus offrant.

    Je porte cette mission en moi.

    Elle n’est pas née d’un rêve passager, mais d’un héritage empoisonné et sacré à la fois : un pays pillé, humilié, ridiculisé par ses propres fils et par des étrangers qui se croient nos maîtres. Je n’ai pas choisi cette mission ; elle m’a choisi.Et quand la mission te choisit, il n’y a plus de retour en arrière. On ne vit plus pour soi, on vit pour cette voix invisible qui murmure : « Si tu échoues, ton peuple s’éteindra ».

    La patrie avant la vie

    Regardez bien notre histoire :Les colons voulaient nous voler la liberté, mais nos ancêtres ont choisi la guerre plutôt que l’esclavage.Les impérialistes voulaient nous écraser, mais nos résistants ont préféré mourir dans les montagnes plutôt que de servir à genoux.Chaque goutte de liberté en Hayti a été payée par une goutte de sang. Et aujourd’hui, nous sommes appelés à payer notre part.

    La vie est précieuse, oui. Mais elle n’a de valeur que si elle sert une cause plus grande qu’elle-même. Les lâches vivent vieux, mais personne ne se souvient de leur nom. Les héros tombent jeunes, mais leurs noms deviennent des drapeaux.Alors, que préfère-t-on ? Être une ombre qui respire ou une flamme qui éclaire ?

    Quand la peur change de camp

    La peur est un poison qui nous a été injecté depuis l’enfance : peur des armes, peur des puissants, peur de la mort, peur du changement. Mais quand on porte la mission, on comprend que la vraie peur, c’est de trahir la patrie. La vraie mort, c’est de la laisser mourir sous nos yeux. Et c’est à ce moment-là que la peur change de camp.
    Ce ne sont plus les fils de Dessalines qui reculent, ce sont les traîtres qui fuient. Ce ne sont plus les patriotes qui se cachent, ce sont les corrompus qui tremblent. Et alors, chaque parole devient une balle, chaque pas devient une marche militaire, chaque regard devient un ordre.

    Ma mission pour Hayti

    Je ne suis pas né pour contempler les ruines d’Hayti en poète nostalgique. Je ne suis pas ici pour pleurer sur le passé, mais pour l’utiliser comme carburant.
    Ma mission est simple: renverser l’ordre imposé, briser la chaîne invisible, reconstruire l’Hayti que nos ancêtres ont rêvée.Cela veut dire parler quand il faudrait se taire, marcher quand il faudrait s’asseoir, frapper quand il faudrait fuir. Je porte en moi la colère des siècles et l’espoir des enfants qui n’ont pas encore vu le jour. Et tant que ce souffle est en moi, je suis prêt à tout perdre — sauf la patrie.

    Appel final

    À vous, mes frères et sœurs: si vous sentez dans vos veines battre autre chose que la peur, si vous entendez dans vos rêves la voix des ancêtres, alors levez-vous. Ce pays n’a pas besoin de spectateurs, il a besoin de soldats.
    Et je vous le dis : celui qui s’habille en tenue de guerre pour Hayti ne doit plus compter ses jours, mais ses victoires. Celui qui marche pour la patrie ne doit plus craindre la mort, mais la trahison. Celui qui porte l’Histoire sur ses épaules doit avancer, même seul, car la patrie marche avec lui.Hayti ou la mort. Et si c’est la mort, qu’elle vienne en chantant notre victoire.

    Les lâches vivent vieux.
    Mais personne ne se souvient de leur nom.
    Les héros tombent jeunes.
    Et leurs noms deviennent des drapeaux.
    je suis prêt, et toi?

    Pierre-Erick BRUNY
    Avocat Pénaliste et chercheur en philosophie | Conférencier | Pdt MALE | Citoyen engagé pour une nouvelle Hayti.